26 octobre 2018

Rootstime – BASTA!² – VERTIGO

BASta! startte als de éénmansband van contrabassist en componist Joris Vanvinckenroye, die zijn sporen verdiend heeft in de wereld van de experimentele muziek. Zo was hij medeoprichter van het gewaardeerde Troissoeur. Hij ontwikkelde zich tot een creatieve duizendpoot: zo schrijft hij occasioneel ook muziek voor dans en theater en heeft hij af en toe ook met andere muzikanten gewerkt, onder wie Amerikaanse singer-songwriter Sandy Dillon, violist Wouter Vandenabeele, het duo Vardan Hovanissian (duduk) & Emre Gültekin (saz)… Maar Joris is vooral gekend van de formatie Aranis(opgericht in 2002) Aranis bracht in wisselende samenstelling zeven cd’s uit, uitstekende platen die aantonen dat landsgrenzen niet bestaan voor (goede) muziek.

Want Aranis’ eigen composities, bewerkingen van andermans werk (Nirvana bij voorbeeld op ‘Smells Like Aranis’) en experimenten met gastmusici vonden al snel weerklank in de wereld van de avant garde (of avant rock of neo-klassiek of minimalisme… what’s in a name!) Men omschreef Aranis in de Angelsaksische wereld als een ‘neo-classical chamber rock group’. De formatie bracht namelijk een uitgepuurde synthese van elementen uit rock, folk, jazz en klassiek, smaengebald tot repetitieve en/of reflectieve, vaak meeslepende muziek, niet zelden met een filmisch karakter. Denk Philip Glass en je bent al op weg, maar Aranis had wel degelijk een uitgesproken eigen(zinnig) klankenpalet. Vandaar dat een deel van de zowat vierhonderd concerten samenwerkingsverbanden waren waarbij men lokale muzikanten inschakelde. Of componisten zoals op ‘Made In Belgium’ en ‘Made In Belgium II’. Die interactie bleek finaal een wezenstrek van Aranis. Concerten grepen plaats in heel Europa, de UK en zelfs Japan. Aranis won vele prijzen en awards (we besparen u een opsomming), erkenning voor de geleverde kwaliteit.

We zetten het voorgaande in de OVT, niet omdat Aranis opgehouden heeft te bestaan maar omdat de band noodgedwongen voor onbepaalde tijd in de mottenbollen ging, onvoltooid verleden tijd dus. Er liggen ook nog een paar optredens in het verschiet tot diep in 2019. Hun laatste programma keerde naar de Middeleeuwen terug maar verscheen (nog) niet op cd. Dat hebben we allicht nog te goed. De reden om er, hopelijk slechts tijdelijk, de stekker uit te trekken ligt in het heersende politieke en culturele klimaat: een nieuw programma maken kost zo’n twee jaar noeste arbeid, een dure investering voor het componeren, repeteren en opnemen van het werkstuk. Verder is er de omkadering op toneel, het voeren van promotie, het aan de man brengen van concerten. Dat kan moeilijk zonder basisondersteuning, ook financieel. Door de besparingen zijn organisatoren echter minder geneigd om een groot gezelschap als Aranis te boeken. Hun subsidies worden namelijk afgebouwd in het huidige politieke klimaat. Het risico wordt te groot. Zo haalt Aranis (en ze zijn niet alleen) niet meer het aantal optredens nodig om uit de kosten te komen. Dat is extra spijtig omdat deze hechte ploeg nog nooit zo’n niveau haalde als de laatste jaren. De goesting om er samen wat van te maken was nooit weg, integendeel.

Naast Aranis was er BASta! In 2009 verscheen ‘Cycles’, waarop Joris de mogelijkheden van de contrabas aftast. Hij multi-tracked of loopt zijn bas tot je een heel orkest krijgt, Aranis maar met niets dan bassen, zo beschreef iemand het: tracks als ‘Codis’ of ‘SRP’ hebben epische dimensies, maar baden tegelijk in opzwepende ritmes. ‘Cycles’ ontlokte lyrische loftuitingen in de internationale pers. Helaas leek er geen vervolg te komen op dit, we wikken onze woorden, meesterstuk. Maar de idee groeide om de bas te plaatsen tegenover de dwarsfluit, de alto fluit en een zeldzame keer de vocalises van Jana Arns, lid van Aranis, gelauwerde dichteres en fotografe, partner van Joris. Duo BASta!² was geboren. Of de sabbatical van Aranis een rol heeft gespeeld om de hand aan de ploeg te slaan, weten we niet maar hier is nu ‘Vertigo’, gereleased op HomeRecords. De visionaire manitou van het Luikse erg actieve en creatieve label, Michel Van Achter, had indertijd al ‘Cycles’ uitgebracht) En die zorgt wel degelijk voor een doorstart of, misschien preciezer, gewoonweg een nieuwe start.

De principes waarop Aranis bouwde, blijven overeind, maar al zijn er die gelijkenissen, ‘Vertigo’ is geen ‘Aranis Light’: BASta!² opent nieuwe wegen. Joris en Jana ontdubbelen zich naar goede gewoonte zodat je een vol geluid krijgt, maar dan zonder de geroemde directheid, de helderheid en de rechtlijnigheid van de muziek in het gedrang te brengen. Complex geschapen om eenvoudig te klinken, zoiets. De twaalf stukken bieden een weelde aan melodieën, de spannende ritmische patronen waar Joris een patent op heeft, geven de stukken, dan wel op gepaste tijden, de nodige stuwing. Het titelnummer dat de tweespraak opent, ‘Vertigo’, typeert ondubbelzinnig het vervolg. De nummers krijgen een doordachte structuur mee. Een fraai voorbeeld is ‘Blazar’. Het is niet makkelijk te verwoorden wat zich muzikaal heel organisch aandient, maar toch dit: de dwarsfluit speelt de intro, wint aan snelheid, een wel erg langoureuze baslijn vervolgt. Het stuk zoekt dan in het middenstuk a.h.w. zijn identiteit, maar plots slaat de turbo aan en dwarsfluit en bas leveren van dan af een intens gevecht.

Liefhebbers van het meer seriële werk vinden zich dan weer in het daaropvolgende, naar een climax toewerkende ‘Amorta’ met een fijn uitdeinend coda erachteraan. Jana’s stem is mooi ingewerkt in ‘Insomnijana’, een titel die misschien wel weergeeft waar het nummer zijn inspiratie haalde. Moeilijke muziek? Nou, zo hebben we Aranis nooit ervaren. BASta!² mag dan wel complexe stukken bouwen, het eindresultaat ‘Vertigo’ is, zoals aangegeven, rechtlijnig en helder, dus al helemaal niet ‘moeilijk’. Al vind je geen songs in de klassieke zin van, heu, het woord en hangen er geen teksten aan vast, ‘Vertigo’ is boeiende muziek in een, binnen het gegeven, grote variëteit aan klankkleuren. Hoogtevrees is voor niets nodig in deze. Genieten, dat staat centraal.

Antoine Légat

https://www.rootstime.be/

Mot clé :
%d blogueurs aiment cette page :